Voor zorgverleners

Voor zorgverleners

Op deze pagina vindt u informatie over:

 

Gezondheidsvaardigheden

In Nederland heeft 2.5 miljoen mensen moeite met lezen, schrijven en/of rekenen. Ongeveer tweederde hiervan is van Nederlands origine. 29% van het Nederlandse volk van 16 jaar en ouder heeft daarnaast ook lage gezondheidsvaardigheden.[1] Dit zorgt voor een slechtere gezondheid doordat:

  • Ze de kennis missen om verstandige beslissingen te maken omtrent hun gezondheid.
    Ze roken vaker, eten ongezonder, bewegen minder en hebben vaker last van overgewicht en diabetes.
  • Ze weten daarnaast niet hoe ze de teksten bij recepten moeten aanpakken.
    Hierdoor gebruiken ze vaker hun medicijnen op een verkeerde wijze en worden ze onnodig ziek. Ze gaan vaker naar de huisarts en vergroten de druk op de gezondheidszorg.

Goed taalonderwijs gericht op het verbeteren van gezondheidsvaardigheden kan hierin uitkomst bieden. Stichting Lezen & Schrijven heeft hiervoor verschillende dingen ontwikkeld.

Herkennen en doorverwijzen

Alleereerst geeft Stichting Lezen & Schrijven trainingen die u kunnen helpen bij het herkennen en doorverwijzen van laaggeletterden. Met bevlogen trainers leert u de signalen van laaggeletterdheid te herkennen, kunt u oefenen in het voeren van gesprekken omtrent laaggeletterdheid en leert u het taboe rond dit thema te doorbreken en de cliënt naar het juiste aanbod door te verwijzen.

Stichting Lezen & Schrijven biedt daarnaast testen aan zoals de Basismeter, Taalverkenner en Contextgerichte vragen die u helpen om te bepalen of hier inderdaad sprake is van laaggeletterdheid. Via de pagina “Voor doorverwijzers” kunt u achterhalen bij wat voor soort onderwijs uw cliënt het beste terecht kan en via de pagina “(Taal)onderwijs in Nederland” vindt u de dichtsbijzijnde plek hiervoor.

Trainen

Mocht u nog een stap verder willen gaan, dan kan het materiaal Voel je goed! interessant zijn. Dit informeert cursisten over zaken die hun gezondheid beïnvloeden, het leert ze bewuster en gezonder te leven en helpt ze daarnaast bij de juiste leesstrategie voor recepten en medische informatie.

Veel bibliotheken, kerken en welzijnsorganisaties bieden informeel onderwijs dat laaggeletterden en anderstaligen (die niet meer inburgeringsplichtig zijn) kan helpen. Sommigen van hen bieden via taalcafés en oefengroepen ook specifieke lessen rondom gezondheid. Vraag dit na bij uw taalhuiscoördinator in de gemeente. Stichting Lezen & Schrijven biedt daarnaast trainingen waardoor uw organisatie deze laagdrempelige voorlichtingslessen ook zelf zou kunnen geven. Neem hiervoor contact op via: https://www.lezenenschrijven.nl/

Medische informatie vereenvoudigen

Medische informatie is niet eenvoudig te doorgronden. Het gebruikt veel vaktermen en het is daarnaast vaak van dermate hoog niveau dat het, het gemiddelde leesniveau in Nederland overstijgt. Om hier een idee van te krijgen is de website http://ishetb1.nl/ interessant. Hier kunt u woorden en termologie testen die u veel gebruikt op zijn aansluiting bij het gemiddelde taalniveau van uw cliënt. Bent u voor uw cliënten echt begrijpelijk?

Daarnaast is de vorm waarin we bijsluiters gieten eveneens lastig. Terwijl geletterden goed weten hoe de tekst bij een recept in elkaar zit en snel de bijwerkingen kunnen vinden moeten laaggeletterden de tekst zin voor zin lezen om deze informatie te kunnen vinden. Wanneer het leestempo daarbij ook zeer traag is worden de zinnen in de hersenen niet aan elkaar geregen tot een coherent verhaal.

Daarom zou het mooi zijn als recepten veel meer met iconen en beelden werken die de aandacht snel trekken naar het juiste stukje informatie. Marlon Doomen is hier vanuit eigen initiatief mee aan de slag gegaan en heeft iconen ontwikkeld die een bijsluiter visueel en overzichtelijk maken. Indien u met uw eigen bijsluiters aan de slag wil kan het interessant zijn om eens met mevrouw Doomen contact op te nemen door hier te klikken.

Daarnaast wordt er nu ook veelvuldig geëxperimenteerd met digitale kijksluiters. Die vindt u bijvoorbeeld door hier te klikken. Dat is een handig middel om laaggeletterde cliënten toch snel te kunnen informeren. Echter zitten er wel wat haken en ogen aan, omdat het soms lastig is in een kort filmpje echt diep op de materie in te gaan. Een combinatie van een bijsluiter met iconen en visueel beeldmateriaal zou het meest effectief zijn. https://www.trouw.nl/home/de-bijsluiter-staat-op-youtube~aa7a00c6/

Communicatie in en rond de zorginstelling

Bij cliënten met een andere taal als moedertaal kan het soms lastig zijn om aan de balie de juiste gegevens te verzamelen. De makers van deze site hebben materiaal ontwikkeld dat dit gesprek soepeler laat verlopen.

Daarnaast hebben zij ook een evaluatietool voor u die helpt om alle vormen van communicatie in en rond de zorginstelling een spiegel voor te houden. Het kijkt van bewegwijzering tot baliegesprekken met u mee en geeft u informatie in hoeverre uw communicatie begrijpelijk is voor laaggeletterde cliënten.

Andersom horen de makers graag van u welke informatie u precies uitvraagt zodat zij hun materiaal nog verder kunnen aanscherpen en cursisten nog beter kunnen voorbereiden op een bezoek aan een zorginstelling. Daarom gaan ze graag met u in gesprek. Gebruik hiervoor het contactformulier.

Specifieke problemen bij statushouders

Statushouders of vluchtelingen zijn een heel bijzondere groep. Elke bevolkingsgroep brengt zijn eigen zorgvragen mee. Zo speelt er onder Syrische jongeren veel psychologische problemen dat zich uit in o.a. drugs- en alcoholgebruik, automutulatie, nachtmerries en paniekaanvallen. Bij Eritreese vrouwen zorgt de grote taboe op seksualiteit dat het geweld dat zij onderweg tegenkomen lang niet altijd besproken wordt. Taaldocenten doen hun best zaken bespreekbaar te maken maar missen de medische of psychologische kennis om dit soort vraagstukken echt grondig aan te kunnen pakken.

Pharos, expertiseteam gezondheidsverschillen helpt ons een heel eind op weg in de grote hoeveelheid informatie die zij ons via hun site bieden. https://www.pharos.nl/nl/home

Ook Stichting Centrum ’45 speelt een belangrijke rol bij informatieverstrekking over de behandeling van oorlogstrauma`s. https://www.centrum45.nl/

Specifiek over Eritrese vluchtelingen & gezondheid zijn deze artikelen interessant:
http://www.pharos.nl/documents/doc/factsheet_eritrese_vluchtelingen.pdf
http://www.pharos.nl/documents/doc/verkenning%20eritreers%20-van%20ver%20gekomen..-.pdf
https://www.dsp-groep.nl/wp-content/uploads/16pverit_Niets_is_wat_het_lijkt-DSP_2016.pdf

Specifiek over Syrische vluchtelingen & gezondheid zijn deze artikelen interssant:
http://www.pharos.nl/documents/doc/factsheet-syrische-vluchtelingen.pdf
https://www.pharos.nl/documents/doc/webshop/geef_ons_de_tijd_begeleiding_van_vluchtelingen_met_oog_voor_psychische_gezondheid-pharos.pdf

Met de instroom van meer en meer vluchtelingen zal de samenwerking tussen zorginstanties, welzijnsorganisaties en taalaanbieders echter steeds belangrijker worden en het aansluiten door zorginstellingen bij bondgenootschappen rondom taal, laaggeletterdheid en statushouders steeds vaker voorkomen. Neem contact op met uw plaatselijke taalhuis voor meer informatie hierover. Deze kunt u vinden via de pagina “(Taal)onderwijs in Nederland

Het Albert Schweitzerziekenhuis in Dordrecht is een goed voorbeeld van een ziekenhuis dat echt stappen heeft gezet om taal tot speerpunt te maken. Zo hebben ze een wekelijks taalspreekuur ingesteld dat cliënten helpt bij het begrijpen van de medische informatie die ze hebben ontvangen. Daarnaast helpen ze bij het doorverwijzen naar (in)formeel taalonderwijs indien hier behoefte aan is. In samenwerking met de taalaanbieder Het Werkwoord worden inburgeraars daarnaast periodiek ontvangen voor een rondleiding door het ziekenhuis. Voor meer informatie: https://www.asz.nl/ & http://www.hetwerkwoord.nl/ Het kan interessant zijn eens met het Albert Schweitzer van gedachten te wisselen.

[1] Stichting Lezen & Schrijven & Maastricht University, Feiten & cijfers laaggeletterdheid. De invloed van lage basisvaardigheden op deelname aan de maatschappij. Maastricht 2018. Voor meer cijfers kijk op www.lezenenschrijven.nl