Voor scholen, ouders & kinderen

Voor scholen, ouders & kinderen

Op deze pagina vindt u informatie over:

 

Taalbeperkingen bij kinderen

Er zijn verschillende redenen waarom de Nederlandse taal bij kinderen achterblijft. Soms gaat het om een taalstoornis, doordat er problemen zijn met het gehoor, stotteren of autisme. Er zijn in dat geval verschillende organisaties die u bij kunnen staan. Kijk voor meer info op:

Echter, soms gaat het niet om een stoornis, maar om een taalachterstand. De oorzaak hiervan ligt soms bij een taalarme omgeving waarin er weinig Nederlands wordt aangeboden. Dat kan zijn, doordat ouders niet zoveel belang hechten aan lezen en schrijven of omdat de ouders een andere taal spreken dan het Nederlands. Deze kinderen worden tweetalig opgevoed en spreken daardoor soms pas later dan hun klasgenootjes.

Tweetaligheid op zichzelf is geen slechte ontwikkeling. Van een experiment met drie groepen babies die zijn blootgesteld aan Amerikaans, Japans of beide talen weten we dat de laatste groep meer klanken blijft horen die de eerste groepen. Die leren dat bepaalde klanken niet in hun taal voorkomen en leren het onderscheiden hiervan zelfs af. Denk aan de R en L bijvoorbeeld bij Chinese sprekers. https://www.youtube.com/watch?v=G2XBIkHW954 

Daarnaast weten we dat wie twee talen kent ook twee mentale encyclopedieën moet doorlopen om de juiste woordbetekenis te vinden. Dat houdt het brein actief en jong. Niet voor niets wordt er nu in enkele verzorgingstehuizen geëxperimenteerd met het leren van een nieuwe taal aan ouderen om Alzheimer terug te dringen. Meertaligheid kan dus juist een verrijking zijn in plaats van een beperking. Voor alle voordelen van meertaligheid, bekijk: https://www.youtube.com/watch?v=MMmOLN5zBLY

Echter, wanneer het kind werkelijk een achterstand oploopt in zijn Nederlandse taalgebruik, dan wordt het tijd om te onderzoeken waar de oorzaak ligt en wat de oplossingen hierbij kunnen zijn. Remedial teaching en voorschoolse educatie kan in veel gevallen wat betekenen bij een taalachterstand.

Een vrolijke oplossing hierin is de Voorleesexpress. https://voorleesexpress.nl/ Vrijwilligers komen een half jaar langs om thuis voor te lezen bij kinderen met een taalachterstand en maken de taalomgeving zo een heel stuk rijker. Kijk daarnaast op https://voorlezen.org/site/ van Stichting Voorlezen en https://www.lezen.nl/nl van Stichting Lezen. Deze laatste organiseren o.a. de kinderboekenweek en vele andere activiteiten om lezen onder kinderen te bevorderen. Via https://www.leesletters.nl/ is allerlei geschikt materiaal te vinden. Ook zijn er bijzondere tools ontwikkeld die kinderen met een taalbeperking kunnen helpen makkelijker te communiceren of beter overzicht te houden. Een voorbeeld is de pictogenda. Meer info op: https://www.pictogenda.nl/over-pictogenda

Voor meer achtergrondinformatie:

Het is belangrijk om vroegtijdig in te grijpen, want maar liefst 17,9% van de 15-jarigen loopt een risico om laaggeletterd te worden. [1] Dat moeten we in een kennisland zoals Nederland toch kunnen terugdringen.

Taalbeperkingen bij ouders

Wanneer het probleem van het kind ligt bij de taalbeperking van zijn ouders dan kan Stichting Lezen & Schrijven helpen met het materiaal Taal voor Thuis. Dit materiaal is er op gericht om ouderbetrokkenheid te stimuleren en ouders te helpen om hun kind beter te begeleiden bij hun onderwijscarrière. 

Daarbij wordt er in verschillende gemeenten in het informele onderwijs oefengroepen of taalklassen aangeboden waar ouders vaak in groepsverband kunnen oefenen met hun eigen taalvaardigheid. Dit wordt door verschillende organisaties zelfstandig georganiseerd, aanbesteed vanuit de Wet Educatie en Beroepsopleiding (WEB) of gefinancierd vanuit de subsidie Tel Mee met Taal. Het is dus even uitzoeken hoe dit precies in uw gemeente geregeld is. Kijk hiervoor op de pagina “(Taal)onderwijs in Nederland” en maak contact met de dichtsbijzijnde taalhuis voor meer informatie.

Als u het probleem echt grondig wil aanpakken, dan is de meest ideale situatie er één waarin de samenwerking tussen alle bovengenoemde organisaties wordt versterkt. Zo kunnen vrijwilligers van de Voorleesexpres, remedial teachers en docenten van zowel de vroegschoolse als normale educatie ouders beter doorverwijzen naar een geschikt aanbod voor volwassenen. En kunnen andersom, ouders die instromen in het informele onderwijs gewezen worden op de mogelijkheden aan ondersteuning voor hun kinderen. Een taalachterstand betreft namelijk vaak meerdere personen in het gezin. Laten we dit dan ook gezamelijk terugdringen.  

Kinderparticipatie

Kinderen zijn bijzonder belangrijk in het debat rond taalbeperkingen. Ze maken ten eerste zelf vaak mee dat ze niet meekomen op school. En ten tweede tolken ze dikwijls voor hun ouders met een taalbeperking. Daardoor weten ze als geen ander hoe belangrijk het is, dat er aandacht is voor taalproblemen. Stichting Open Limonade helpt kinderen een stem te geven in de beleidsvorming van gemeenten. Kijk voor meer informatie op:  http://www.openlimonade.nl/ 

Deze pagina sluiten we graag af met het bevlogen betoog van deze jonge spreker over het belang van de moedertong. https://www.youtube.com/watch?v=Ubejua6vZfI

[1] Stichting Lezen & Schrijven & Maastricht University, Feiten & cijfers laaggeletterdheid. De invloed van lage basisvaardigheden op deelname aan de maatschappij. Maastricht 2018. Voor meer cijfers kijk op www.lezenenschrijven.nl